نسخه‌ها و مدل‌های گروک (Grok) | گروک 4 رایگان و قابلیت های آن

شرکت ایکس ای‌آی (xAI) در مدت کوتاهی مدل‌های مختلفی از هوش مصنوعی گروک (Grok) را توسعه داده و منتشر کرده است. سرعت بالای عرضه نسخه‌های جدید و نام‌هایی مثل Fast، Reasoning و Heavy باعث شده تشخیص تفاوت مدل‌ها برای کاربران ساده نباشد.

در این مقاله از زرین‌پرداخت، مدل‌های جدید و قدیمی Grok را مرور می‌کنیم، تفاوت نسخه‌های مهم خانواده Grok 4 را توضیح می‌دهیم و سراغ مدل‌های تصویر و ویدئوی Imagine هم می‌رویم. همچنین بررسی می‌کنیم استفاده رایگان از Grok تا چه حد ممکن است و وضعیت دسترسی به مدل‌های جدید در پلن‌ها و محیط‌های مختلف چه تفاوتی دارد.

مدل‌های گروک (Grok) در یک نگاه

اگر پیگیر اخبار تکنولوژی باشید، حتماً دیده‌اید که مدل‌های گروک (Grok) مدام در حال به‌روزرسانی هستند. در پسِ این سرعت توسعه، شرکت ایکس ای‌آی (xAI) قرار دارد؛ استارتاپ هوش مصنوعی ایلان ماسک که سازنده و توسعه‌دهنده اصلی گروک است.

در حال حاضر بسیاری از نام‌هایی که در جست‌وجوها می‌بینید، دیگر مدل‌های پرچم‌دار نیستند. خانواده جدیدتر شامل نسخه‌های 4.5 تا 4.7 است. در مقابل، نسخه‌هایی مثل Grok 2، Grok 3 و Grok 4.1 به نسل‌های قبلی تعلق دارند. برای اینکه سردرگم نشویم، این دو دسته را جداگانه مرور می‌کنیم.

مدل‌های جدید و فعال Grok

همان‌طور که در جدول می‌بینید، هر سه مدل جدید ظرفیت 500 هزار توکنی دارند. این یعنی تفاوت اصلی مدل‌های جدید در گنجایش متن نیست، بلکه در توانایی تحلیل، کدنویسی و مدیریت تسک‌های عاملی (Agentic Tasks) است. مستندات رسمی شرکت xAI نسخه 4.7 را به عنوان پرقدرت‌ترین گزینه برای مدیریت همین پروژه‌های پیچیده معرفی کرده است.

مدل‌های قدیمی‌تر Grok:

پس اگر جایی عبارت‌های هوش مصنوعی گروک 2 یا گروک 3 به چشمتان خورد، بدانید که درباره نسل‌های قبلی صحبت می‌کنند. مدل Grok 4.1 هم با اینکه نسبتاً جدید است، دیگر پرچم‌دار اصلی به حساب نمی‌آید.

تفاوت مدل‌های گروک 4 (Grok 4) چیست؟

خانواده گروک 4 (Grok 4) از مدل‌های مختلفی تشکیل شده است که هرکدام با تمرکز بر ویژگی‌های متفاوتی منتشر شده‌اند.

نسخه‌های ابتدایی این خانواده با تمرکز بر استدلال پیشرفته و جست‌وجوی در لحظه معرفی شدند. اما در نسخه‌های جدیدتر مثل 4.5، 4.6 و 4.7، مسیر توسعه به‌وضوح به سمت کدنویسی و انجام کارهای دانشی (Knowledge Work) تغییر کرده است.

پس اگر دیدید عدد یک نسخه بالاتر است، صرفاً به معنای آپدیت بودن آن نیست. این عدد نشان می‌دهد مدل برای انجام تسک‌های عاملی (Agentic Tasks) و پروژه‌های طولانی بهینه شده است.

Grok 4.6 و Grok 4.7 چه تفاوتی دارند؟

مدل Grok 4.6 برای پروژه‌های طولانی، تحقیق چندمرحله‌ای و خروجی‌های تعاملی ساخته شد. اما مدل Grok 4.7 فقط یک آپدیت ساده و رفع باگ نیست. براساس معرفی رسمی Grok 4.7، این نسخه روی یک مدل پایه (Base Model) بسیار بزرگ‌تر سوار شده و با دوره یادگیری تقویتی طولانی‌تری آموزش دیده است. هدف اصلی این مدل، مدیریت تسک‌های پیچیده‌ای است که شاید ساعت‌ها زمان ببرند.

توسعه‌دهندگان می‌گویند نسخه 4.7 در مدیریت کانتکست‌های طولانی و بررسی دوباره خروجی خودش بهتر عمل می‌کند.. جالب اینجاست که تمام این پیشرفت‌ها، بدون افت سرعت یا افزایش هزینه نسبت به نسخه 4.6 ارائه می‌شود.

با وجود این پیشرفت‌ها، نسخه 4.7 کاملاً جایگزین 4.6 نشده است. مدل Grok 4.6 هنوز در پلتفرم‌هایی مثل آمازون بدراک (Amazon Bedrock) و گیت‌هاب کوپایلوت (GitHub Copilot) فعال و قابل استفاده است.

* امتیاز DeepSWE برای Grok 4.7 طبق توضیح xAI با High effort به‌دست آمده است.

Fast، Reasoning و Heavy در مدل‌های Grok چه معنایی دارند؟

اکثر ما تصور می‌کنیم که این سه پسوند، در همه مدل‌های گراک معنای ثابتی دارند. اما این اصطلاحات در هر نسل، معنای متفاوتی به خود گرفته‌اند:

• کلمه Fast (سریع):

پسوند Fast همیشه یک معنی نمی‌دهد. مثلاً Grok 4 Fast یک مدل کاملاً مستقل بود؛ مدلی با ظرفیت دو میلیون توکن که مشخصاً برای کاهش هزینه و سرعت بالا ساخته شد. اما Grok 4.7 Fast یک مدل جدید نیست، بلکه همان مدل 4.7 است که روی سرورها و زیرساخت‌های سریع‌تر اجرا می‌شود. این سرعت بیشتر، هزینه بالاتری هم دارد و فعلاً فقط در محیط‌هایی مثل کرسر (Cursor) در دسترس است.

• کلمه Reasoning (استدلال):

در نسخه‌های قدیمی‌تر، Reasoning یک مدل یا حالت کاملاً جداگانه بود و برای رسیدن به «حداکثر هوشمندی» انتخاب می‌شد. اما در نسخه‌های جدیدتر مثل Grok 4.6، سطحِ استدلال، به صورت درجه قابل تنظیم است. کاربر می‌تواند میزان تلاش برای حل مسئله را از کم تا بسیار زیاد تعیین کند. در واقع، Reasoning حالا به معنای تخصیص زمان و پردازش بیشتر برای حل مسائل سخت است.

• پسوند Heavy (سنگین):

این اصطلاح با معرفی Grok 4 Heavy سر زبان‌ها افتاد. این نسخه برای حل مسائل دشوار، از محاسبات موازی (Parallel Compute) استفاده می‌کند. یعنی به جای یک مسیر، هم‌زمان چند فرضیه مختلف را بررسی می‌کند تا به دقیق‌ترین جواب برسد. دسترسی به این قابلیت معمولاً از طریق پلن‌های خاصی مثل SuperGrok Heavy ممکن بود و فعلاً نسخه‌هایی مثل 4.6 یا 4.7 با این نام منتشر نشده‌اند.

آیا استفاده از گروک 4 (Grok 4) رایگان ممکن است؟

شما می‌توانید بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای از گروک (Grok) استفاده کنید؛ اما اینکه در پلن رایگان دقیقاً با کدام مدل سروکار دارید، شفاف اعلام نشده است.

شرکت xAI مدل دقیق مورد استفاده در پلن رایگان را اعلام نمی‌کند، بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت کاربران به کدام نسخه متصل می‌شوند. با این حال، یک نشانه مهم وجود دارد: از آنجا که طبق اعلام رسمی SpaceXAI،  نسخه‌های قدیمی‌تری مثل Grok 3 در ای‌پی‌آی (API) بازنشسته شده و به نسل 4 مهاجرت کرده‌اند، بعید است که مدل اصلی کاربران رایگان همچنان Grok 3 باشد.

پس احتمالاً در پلن رایگان هم در حال استفاده از نسخه‌ای از Grok 4 هستید، اما دسترسی به پرچم‌دارهای جدیدتر مثل نسخه 4.6 در پلن‌های پولی فراهم است.

در جدول زیر وضعیت دسترسی به مدل‌های خانواده 4 را روشن‌تر کرده‌ایم:

مدل‌های تصویر و ویدئوی گروک (Grok)

وقتی صحبت از تولید تصویر یا ویدئو در اکوسیستم xAI می‌شود، دیگر با مدل‌های متنی (مثل Grok 4.7) سروکار نداریم. xAI برای این کار از یک مجموعه ابزار و API مجزا به نام ایمجین (Imagine) استفاده می‌کند.

Imagine یک مدل واحد نیست؛ بلکه خانواده‌ای از مدل‌های اختصاصی برای تولید و ویرایش محتوای بصری است. مدل‌های اصلی فعلی این خانواده شامل Imagine Image 2.0 برای تصویر و Imagine Video 1.5 برای ویدئو هستند.

میزان دسترسی به این مدل‌ها بسته به پلن متفاوت است. جدول زیر قبل از ورود به جزئیات هر مدل، وضعیت کلی دسترسی را نشان می‌دهد:

مدل‌های تولید و ویرایش تصویر گروک

در حال حاضر، مدل اصلی و پیشنهادی xAI برای کارهای تصویری، نسخه Imagine Image 2.0 است. این مدل که در آگوست 2026 (مرداد 1405) معرفی شد، تمرکز ویژه‌ای روی درک بهتر درخواست‌ها (پیروی از پرامپت)، تایپوگرافی خواناتر و ویرایش دقیق‌تر نواحی خاص تصویر دارد.

براساس مستندات xAI، از قابلیت‌های مهم این نسخه می‌توان به امکان ویرایش با زبان طبیعی و دریافت تا 5 تصویر مرجع (Reference) در یک درخواست اشاره کرد. رزولوشن پیش‌فرض این مدل 1K است، اما از کیفیت‌های 1.5K و 2K نیز پشتیبانی می‌کند.

همچنان نسخه ارزان‌تر و قدیمی‌ترِ Imagine Image 1.0 نیز فعال است، اما مدل‌های قبلی مثل Image Quality در حال بازنشستگی هستند و به صورت خودکار به نسخه 2.0 منتقل می‌شوند.

مدل‌های تولید ویدئو گروک

برای تولید ویدئو، مدل اصلی فعلی Imagine Video 1.5 است که از ژوئن 2026 (خرداد 1405( در دسترس قرار گرفته است

این مدل قابلیت‌هایی مثل تبدیل متن به ویدئو، تصویر به ویدئو و حتی ویدئو با تصاویر مرجع (تا 7 تصویر) را ارائه می‌دهد. براساس معرفی رسمی این مدل، این نسخه نسبت به نسل‌های قبل، حرکت طبیعی‌تر، فیزیک بهتر و هماهنگی بیشترِ صدا با تصویر را ارائه می‌کند

مدل Video 1.5 از رزولوشن 1080p پشتیبانی می‌کند و می‌تواند ویدئوهایی تا حدود 15 ثانیه تولید کند. برای پروژه‌های سبک‌تر، نسخه Video 1.5 Lite نیز به عنوان یک جایگزین سریع‌تر و ارزان‌تر در دسترس توسعه‌دهندگان قرار دارد.

نکته مهم این است که استفاده از این مدل‌های بصری (به‌ویژه در حالت API) بر اساس کیفیت، رزولوشن و ثانیه مصرفی قیمت‌گذاری می‌شود و کاملاً مجزا از مدل‌های متنی محاسبه می‌گردد.

جمع‌بندی 

گروکِ امروز دیگر فقط یک نام واحد نیست؛ بلکه به خانواده‌ای بزرگ از مدل‌های متنی، استدلالی و بصری تبدیل شده است. در بین مدل‌های متنی، پرچم‌دارهایی مثل Grok 4.7 مستقیماً برای کارهای سنگین، کدنویسی و تسک‌های چندمرحله‌ای توسعه پیدا کرده‌اند. در مقابل، نسخه‌هایی مثل Grok 2، Grok 3 و Grok 4.1 دیگر جزو نسل‌های قبلی به حساب می‌آیند.

برای تولید تصویر و ویدئو هم مسیر کاملاً جداست و xAI از خانواده مستقل ایمجین (Imagine) استفاده می‌کند.

اگر قصد استفاده از Grok را دارید، بهتر است فقط به شماره نسخه نگاه نکنید. همیشه بررسی کنید که چه مدلی، با چه نوع دسترسی و در کدام پلن ارائه می‌شود؛ چون جدیدترین مدل، لزوماً در همه محیط‌ها و پلن‌ها فعال نیست.

اگر می‌خواهید بدون دغدغه تحریم‌ها، نیاز به تغییر مداوم IP و چالش‌های پرداخت ارزی به کامل‌ترین قابلیت‌های این اکوسیستم دسترسی داشته باشید، استفاده از اکانت‌های معتبر بهترین راهکار است. برای تجربه بی‌دردسر این امکانات، می‌توانید برای خرید اکانت گروک (Grok) از زرین‌پرداخت اقدام کنید.